امروز كشورهايي كه خود را پدرخوانده حقوق بشر مي دانند، در برابر ملاحظات انساني و اخلاقي تعهدي ندارند و هر گاه معادلات سياسي يا منافع اقتصادي شان ايجاب كند آنها را به راحتي زير پا مي گذارند. تاريخ، نمونه هاي بسياري از اين دست را شاهد است كه مي توان براي نمونه به حمله نظامي عامدانه يك ناو جنگي آمريكا به هواپيماي مسافربري ايرباس جمهوري اسلامي ايران و به شهادت رسيدن قريب ۲۹۰ نفر انسان بي‌گناه اشاره كرد؛ 57 كودك، 73 زن و 160 مرد از هموطنانمان و افراد تبعه كشورهاي پاكستان، هند، امارات، يوگسلاوي و ايتاليا توسط نيروهاي ارتش آمريكا. آري، دوازدهم تيرماه، سالگرد اين حادثه دردناك براي ملت ايران است. اما به راستي چرا اين اتفاق تلخ رخ داد؟( برای دیدن شرح حادثه اینجا کلیک کنید)

***

امنيت بين‌المللي حاصل توافق‌هاي متعددي است كه كشورها بر آن اصرار داشته‌اند. كنوانسيون شيكاگو به صراحت به امنيت افراد در پروازهاي غير نظامي تاكيد كرده است، اما بررسي واقعه‌اي كه در 12 تير 67 اتفاق افتاد،‌ به وضوح نشان مي‌دهد كه اين فاجعه ابعاد گسترده‌تري داشت. جرج بوش كه آن زمان معاون رئيس جمهوري آمريكا در شوراي امنيت بود در ضمن توجيه عمل خلاف ارتش آمريكا در سرنگوني هواپيماي مسافربري جمهوري اسلامي ايران گفت: اگر ايران به جنگ خود با عراق پايان داده بود، قطعاً حادثه ايرباس اتفاق نمي افتاد. اين سخنان نماينده آن زمان آمريكا در شوراي امنيت بيانگر اين واقعيت بود كه حمله ناو وينسنس به هواپيماي غيرنظامي ايران در راستاي اجراي سياستي بود كه آمريكا و متحدانش براي جلوگيري از پيروزي ايران و شكست عراق اتخاذ كرده بودند.

موافقت ضمني و مشروط ايران با پذيرش قطعنامه ۵۹۸ از سويي و خواست طراحان اين قطعنامه به دنبال اجراي بي قيد و شرط قطعنامه از سوي دو طرف جنگ از سويي ديگر سبب شد تا ابرقدرت ها فشارهاي خود را عليه ايران براي قبول بي قيد و شرط و فوري قطعنامه تشديد كنند. ريگان در سخنراني ۲۱ سپتامبر ۱۹۸۷ (چند ماه قبل از فاجعه ايرباس) خود در مجمع عمومي سازمان ملل با سخنان تهديد آميزي از ايران آشكارا خواست تا قطعنامه را بپذيرد و در غير اينصورت به پذيرش آن وادار خواهد شد. از جمله اين فشارها در آن سال ها مي توان به جنگ سفارتخانه ها، تحريم واردات نفت ايران، بسته شدن دفتر خريدهاي نظامي ايران در انگلستان، تحريم كالاهاي ايران،  بمباران سكوهاي نفتي رشادت، رسالت، نصر، سلمان و مبارك، حمله به ناوچه هاي ايراني و در نهايت در ۱۲ تيرماه ۱۳۶۷ حمله به هواپيماي مسافربري اشاره كرد.

***

كارشناسان حقوقي بر اين باورند كه طبق قوانين بين‌المللي از جمله اساسنامه‌ دادگاه نورنبرگ كه در سال 1945 به تصويب رسيد، هدف قرار دادن هواپيماي ايرباس مي‌توانست و مي‌تواند اقدامي درچارچوب جنايت‌هاي معروف به نسل‌كشي قلمداد شود. پس نكته ديگر پيگيري حقوقي و جزايي اين فاجعه است كه ضروري به نظر مي‌رسد. دعاوي ايران در اين خصوص از منظر جزايي مطرح نشده ولي از بعد حقوقي پيگيري شده و آمريكا مجبور به پرداخت غرامت شده است. البته كشورهايي كه شهروندانشان در اين پرواز حضور داشته‌اند نيز مي‌بايست همكاري كنند اگر چه كه چنين مسائلي مربوط به همه وجدان بشري و همه دولت‌هاست.