نگاهی به مکاتب فقهی شیعه در14قرن حیات طیبه
شناخت و تحلیل مکاتب حدیثی شیعی پس از پیدایش این منهج نورانی از مباحث مفید و البته ضروری در بررسی ادوار فقاهت و اجتهاد در عالم تشیع است. از خلال شناخت مبانی فکری حاکم بر مکاتب حدیثی میتوان عالمان و تراجم را در نوع قضاوتشان نسبت به راویان حدیث نیز یاری بخشید. از سوی دیگر از قبال معرفی محدثان مرتبط با هر مکتب و حوزه حدیثی، مقایسه حوزههای حدیثی با یکدیگر با سهولت بیشتری صورت میگیرد. به عنوان نمونه در برشماری محدثان مکاتب قم، کوفه، مدینه، ری، خراسان، بغداد، بصره و... و مقایسه آنها با هم، تعداد کسانی که ملقب به کوفی و قمی هستند بیشتر است و این نشاندهنده امتیاز این 2حوزه حدیثی و اهمیت آنها نسبت به دیگر حوزههای حدیثی است.
وجود روابط متقابل حدیثی بین محدثان مراکز مختلف و انجام سفرها به منظور کسب و سماع حدیث(الرحله فی طلب الحدیث) نیز از موضوعاتی است که از خلال شناخت مکاتب حدیثی و فعالیت آنها قابل تحصیل است. به عنوان نمونه در حوزه حدیثی قم، شخصیت مبرزی چون شیخ صدوق را داریم که از فعالترین و پرسفرترین محدثان است آنچنان که شهرهای غرب و جنوب غربی ایران تا خراسان و ماوراءالنهر شاهد سفرهای مکرر این عالم جلیلالقدر بوده است.
حوزهها و نحلههای حدیثی گاه برای رد یا قبول یک روایت شرایط خاصی را نیز عنوان میکردند که مربوط به منهج آنان در نقل و قبول حدیث بوده است. اکنون با توجه به مختصر مقدمهای که بیان شد، با نگاهی گذرا به پیدایش مکاتب حدیثی شیعه امامیه پس از غیبت صغری تا عصر حاضر و معرفی و بیان چکیده ویژگیهای هر مکتب میپردازیم. لازم به یادآوری است در تنظیم این مقاله گزارشگونه از کتاب ارزشمند «اطلس شیعه» و همچنین برخی مجلدات مجموعه قابل توجه شیعهشناسی بهره بردهایم.
ادامه مطلب ...