باآب و زمین عذر ز دهقان نپذیرند تقصیر مکن! دانه خود را شجری کن*
مقدمه
واقعیت این است که مسألهی اسراف و هدر دادن منابع در اقتصاد ایران، دارای ابعادی فراتر از ابعاد فرهنگی است. این مسأله برای ایجاد تعادل میان درآمد و هزینه بسیار مهم و اساسی است و در حوزهی اقتصاد خانواده نیز میتواند تأثیرگذار و سرنوشتساز باشد. ذکر این نکته ضروری است که اگر مصرف بیرویه و بیجا امری غیرعقلایی است، عدممصرف و یا کممصرف کردن در عین نیاز هم صحیح به نظر نمیرسد. در واقع آنچه در ارتباط با مصرف صحیح مطرح میگردد، کممصرف کردن نیست، بلکه مراد از اصلاح الگوی مصرف و به تبع آن صرفهجویی، بهرهمندی مناسب از نعمات خداوندی و استفادهی حداکثری از تمامی قابلیتهای هر چیزی است. همان امری که در اقتصاد از آن بهعنوان بهرهوری یاد میشود. عدهای صرفهجویی را کممصرف کردن معنا کردهاند ولی به نظر میرسد این معنا نمیتواند اقتصادی باشد، زیرا هدف از تولید یک شیء اقتصادی، مصرف آن است. بنابراین شخص لازم است تا در حد برآورده کردن کامل نیاز خود، چیزی را مصرف نماید و کممصرف کردن نمیتواند نیاز وی را برآورده سازد.
از سوی دیگر باید بدین نکته اذعان نمود که اصلاح الگوی مصرف نیازی به برنامههای ضربتی ندارد، بلکه برنامههای تدریجی در بستری عقلانی راهحلی مناسب و قابل قبول است؛ امری که تحقق آن مستلزم کوشش همگانی است.
ادامه مطلب ...